Stalking / Huiselijk geweld

Overige

Schennis van de eerbaarheid (Art. 239 Strafrecht)

Met gevangenisstraf van ten hoogste 3 maanden of geldboete van de tweede categorie wordt gestraft schennis der eerbaarheid

  • op of aan een plaats, voor het openbaar verkeer bestemd;
  • op een andere dan onder 1. bedoelde openbare plaats, toegankelijk voor personen beneden de leeftijd van 16 jaar;
  • op een niet openbare plaats, indien een ander daarbij zijns ondanks tegenwoordig is.

Toelichting:

Dit strafbaar feit is ambtshalve vervolgbaar, wat inhoudt dat er geen aangifte voor nodig is om tot vervolging over te gaan. Er is geen voorlopige hechtenis mogelijk met uitzondering van de situatie waarbij er sprake is van een verdachte die zonder vaste woon- of verblijfplaats is.

Schennis der eerbaarheid:
Het willens en wetens verrichten van een onder de gegeven omstandigheden voor het normaal ontwikkelde schaamtegevoel kwetsende handeling. Het gaat om het publiekelijk tonen van persoonlijke intieme lichaamsdelen.

Voor dit misdrijf is het opzet vereist op het schenden van de eerbaarheid. Deze opzet heeft geen betrekking op de plaats van het delict.

Plaatsen voor het openbaar verkeer bestemd:
Openbare plaatsen die men in het normale verkeer betreedt, zoals de openbare weg, parken, postkantoren, openbare terreinen, stations etc.

Op of aan:
Het woord ‘aan' duidt erop dat de waarneembaarheid beslissend is. Er is ook strafbaarheid indien de schennis vanaf een voor het openbaar verkeer bestemde plaats kan worden waargenomen.

Andere openbare plaatsen:
Plaatsen waar men niet terechtkomt in het normale maatschappelijke verkeer, maar die wel toegankelijk zijn voor een ieder zoals bioscopen, theaters, musea, café's, schouwburgen. Deze plaatsen moeten dus wel toegankelijk zijn voor personen beneden de leeftijd van 16 jaar.

Toegankelijk voor personen beneden de leeftijd van 16 jaar:
Hierbij staat de feitelijke toegankelijkheid voorop, dus pas door het stellen van een leeftijdsgrens én het handhaven daarvan kan strafbaarheid worden voorkomen.

Niet openbare plaatsen:
Niet voor publiek toegankelijke plaatsen zoals een kazerne, ziekenhuis, een boot of een auto.

Tegenwoordig zijn:
De aanwezigheid in bijvoorbeeld dezelfde ruimte is niet vereist, de waarneembaarheid is beslissend.

Zijns ondanks:
Tegen de wil, maar ook wanneer iemand de schennis niet beseft, dan is deze ‘zijns ondanks' tegenwoordig.

Er is sprake van niet vervolgbare schennis als het een situatie betreft waarbij het gaat om kunst of wetenschap, waarbij de aanstootgevende en schendende strekking ontbreekt. Tegenwoordig is 'humor' ook een nieuwe uitzondering.

Bij een vonnis van 5 januari 1995 te Assen werd schennis der eerbaarheid anders geïnterpreteerd, namelijk dat de verdachte opzettelijk de eerbaarheid van een vrouw had geschonden door tegen haar te zeggen: "Ik vind dat je lekkere borsten hebt" of  "Heb je zin om te neuken".

Echter, de Hoge Raad heeft aangegeven dat de vraag of er sprake is van schennis, beoordeeld moet worden aan de hand van de in Nederland heersende zeden.

Bij een zaak uit 2001 werd door de verdachte door de telefoon tegen een slachtoffer geroepen: "Ik wil mijn lul in jouw kutje stoppen en ik wil jou neuken". Het gerechtshof heeft dit feit gekwalificeerd als "schennis van de eerbaarheid op een niet openbare plaats, terwijk een ander daarbij zijns ondanks tegenwoordig is". De Hoge Raad gaf in haar uitspraak in 2003 aan dat er hier geen sprake was van artikel 239 Sr. De motivatie was dat het ingevoerde artikel 239 niet strekte ter beschrijding van schennis der eerbaarheid door afbeelding of geschrift dan wel door het gesproken woord.

Hoeveel mannen exhibitionistisch gedrag vertonen, is onbekend. Volgens onderzoeken wordt jaarlijks twee tot drie procent van de vrouwen tussen 15 en 79 jaar geconfronteerd met een exhibitionist. Omdat een deel van de mannen dit gedrag frequent vertoont, is hun aantal beduidend kleiner dan het aantal voorvallen.

De confrontatie met een exhibitionist wordt, blijkens een onderzoek, door 46 procent van de vrouwen en 28 procent van de mannen als beangstigend of zeer beangstigend ervaren.

Minderjarige exhibitionisten behoren tot een kleine minderheid; de meerderheid van deze mannen is tussen de 20 en 40 jaar oud. Schennisplegers gaan vaker over tot het plegen van dit strafbare feit (recidivisten).

Er zijn twee soorten exhibitionisten, namelijk de gelegenheid- en gewoonte-exhibitionisten.

  1. De eersten exhibitioneren maar zelden en alleen in een situatie van verhoogde spanning. Een niet-seksuele aanleiding, zoals bedreiging, belediging, afwijzing, ruzie met de partner of ontslag is voldoende om zich ergens te gaan "tonen".

    De incidentele exhibitionisten beleven hun gedrag dan ook niet als iets seksueels maar als iets agressiefs dat zich aan hun controle ontsnapte. Zij hebben daarbij geen erectie of seksuele fantasieën.
  2. De gewoonte-exhibitionisten hebben dat wel en zij "tonen" zich met een grote regelmaat; hun gedrag komt voort uit een psychoseksuele stoornis. De politie ziet zo'n man soms wel vele malen per jaar en zendt hem na een proces-verbaal weer heen.

    Deze mannen zijn, zo blijkt uit onderzoek, meer dan gemiddeld extravert, dat wil zeggen geneigd hun innerlijke gevoelens, van verveling tot ergernis, uit te leven in een veelvoud van bijzondere seksuele voorkeuren of al dan niet strafbare seksuele gedragingen.

Bij enkelen van hen gaat het exhibitioneren over in, of wordt gecombineerd met aanranden (ook van kinderen). De aanleidingen en de doelen waarop het gedrag zich richt zijn verschillend. Sommigen zijn uit op een schrikreactie van de vrouw waaraan zij de bevestiging ontlenen dat zij wel degelijk een imponerende man zijn. Zo repareren zij tijdelijk hun zelftwijfel.

Anderen hopen in hun fantasie op seksueel contact, maar het is de vraag of zij op een eventuele uitnodiging zouden ingaan. Weer anderen zijn uit op bewondering of zijn meer met zichzelf bezig en willen via de vrouw ‘naar zichzelf kijken'.

Er zijn verschillende manieren waarop slachtoffers geconfronteerd kunnen worden met schennisplegers. Vaak staan slachtoffers, die fietsend onderweg zijn, joggen of de hond uitlaten, plotseling oog in oog met de schennispleger, waarbij de schrikreactie, vooral die van kinderen, enorm kan zijn.

Het komt ook regelmatig voor dat de schennispleger, die op dat moment in zijn auto zit, zogenaamd de weg vraagt aan een nietsvermoedende voorbijganger, die dan wordt geconfronteerd met het seksuele gedrag van die automobilist.

Andere schennisplegers vertonen hun seksueel afwijkend gedrag in een treincoupé, een bus, of staan in hun woning voor het raam, zichtbaar voor elke voorbijganger.

Meldt een geval van schennispleging altijd aan bij de politie. Denk niet dat het niet zo'n vaart zal lopen en dat het een eenmalige gebeurtenis is, want dat is het vaak niet. De gemiddelde notoire schennispleger maakt meerdere slachtoffers.

Slachtoffers worden door schennisplegers beknot in hun vrijheid. Vaak durven zij lange tijd niet meer langs dezelfde plaats te lopen of te fietsen of zelf in het geheel niet meer alleen de straat op.

Indien de politie ingeschakeld wordt, zal de kans groter zijn dat de verdachte opgepakt kan worden en voor de politie is het belangrijk dat zij er achter kunnen komen wie de schennispleger is. Het is namelijk niet uitgesloten dat de schennispleger verder gaat in zijn gedrag dan alleen schennis plegen.

Per slot van rekening moet iedereen zich vrij kunnen voelen op straat. Indien een melding van schennispleging bij de politie gedaan wordt, zal deze, normaal gesproken, zo snel mogelijk actie ondernemen.

De politie zal in eerste instantie aandacht besteden aan de opvang van het slachtoffer (indien nodig) en het verzamelen van gegevens die het slachtoffer kan verstrekken omtrent het signalement van de verdachte en eventueel de gegevens van zijn voertuig.

Indien het nodig is, kan het slachtoffer bijgestaan worden door slachtofferhulp, die ook de opvang en nazorg van het slachtoffer kan regelen.