Stalking / Huiselijk geweld

Overige

Gemeenschap met bewusteloze of verstandelijk gehandicapte (Art. 243 Strafrecht)

Hij die met iemand van wie hij weet dat hij

  • in staat van bewusteloosheid, verminderd bewustzijn of
  • lichamelijke onmacht verkeert, dan wel
  • aan een zodanige gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis
  • van zijn geestvermogens lijdt dat hij niet of onvolkomen in staat is zijn wil daaromtrent
  • te bepalen of
  • kenbaar te maken of
  • daartegen weerstand te bieden,

handelingen pleegt die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam,
wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste 8 jaren of geldboete van de vijfde categorie. 

Toelichting:

Dit artikel heeft als uitgangspunt het beschermen van personen die bewusteloos zijn of lijden aan een geestelijke stoornis.

Het plegen van de handelingen (seksueel binnendringen in het lichaam) zijn dezelfde als genoemd bij verkrachting maar bij dit artikel is het slachtoffer een man of een vrouw, die zich om een bepaalde reden niet kan verweren.

Er wordt gesproken over:

  • een bewusteloze man of vrouw;
  • een lichamelijk onmachtige man of vrouw en
  • een psychisch weerloze man of vrouw.

In staat van bewusteloosheid of verminderd bewustzijn: bewusteloos of buiten kennis of bijvoorbeeld slaaptoestand.

Lichamelijke onmacht:

Een toestand van fysieke weerloosheid die zijn oorzaak vindt in een bij het slachtoffer zelf bestaand lichamelijk onvermogen tot handelen (het slachtoffer heeft van binnen uit zijn spieren of ledematen niet meer onder controle).

Gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van zijn geestvermogens:

Benadrukt wordt dat het hier niet gaat om de stoornis in het algemeen, maar om een stoornis waardoor de wil omtrent de seksuele handeling niet goed kan worden bepaald.

Handelingen:

Het begrip ontuchtig is hier niet gebruikt omdat het seksuele binnendringen bij dergelijke slachtoffers ‘in zichzelf reeds ontuchtig is'.

Seksueel binnendringen:

Gedoeld wordt op genitaal, oraal of anaal binnendringen. Alleen ‘uitwendige aanraking' is niet voldoende voor binnendringen.

Bewusteloosheid en verminderd bewustzijn:

Onder bewusteloosheid moet de totale afwezigheid van bewustzijn worden verstaan, maar dat gaat niet zover dat een comateuze toestand zou zijn vereist.

De zaak van de verkrachting van een slapende vrouw die heeft geleid tot de uitspraak van de Hoge Raad van 24 maart 1998, betrof een uitzonderlijke casus, omdat het slachtoffer in een toestand van halfslaap misleid werd omtrent de identiteit van degene die met haar gemeenschap wenste en daardoor deze gemeenschap toeliet.

Zij werd niet gedwongen en zij was niet onmachtig. Zij werd misleid in een toestand van verminderde bewustzijn. Jurisprudentie van de komende tijd zal uit moeten wijzen hoe de rechterlijke macht hierover zal gaan oordelen.

Hypnose:

Het is mogelijk dat de oorzaak van het lichamelijk onvermogen voortvloeit of mede voortvloeit uit een onvermogen dat van psychische aard is, bijvoorbeeld hypnose. Het slachtoffer moet in die staat verkeren en niet worden gebracht, omdat de wetgever het brengen in staat van bewusteloosheid of onmacht met het plegen van geweld gelijkstelt (artikel 81 Sr.).

Voorbeeld: 
Een jonge vrouw komt de spreekkamer van een arts binnen. Tijdens het onderzoek geeft de arts haar een injectie, waardoor zij volkomen van de kaart raakt. Daarna heeft hij gemeenschap met de vrouw. De arts maakt zich schuldig aan verkrachting, omdat hij haar in die staat heeft gebracht.

Voor artikel 243 Sr. is het noodzakelijk dat de vrouw in deze staat verkeerde.

De strafbaarheid van dit artikel geldt ook binnen het huwelijk.

Iemand die slaapt, verkeert niet in staat van bewusteloosheid of onmacht.

Gebrekkige ontwikkeling of ziekelijk stoornis van de geestvermogens:

Het slachtoffer moet derhalve lijden aan een bepaalde graad of mate van gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens. De verdachte moet weten (opzetfactor) dat het slachtoffer (man of vrouw) door de toestand, waarin het verkeert geen of onvoldoende weerstand kan bieden tegen de in dit artikel bedoelde seksuele handelingen of zijn wil hierin niet kan bepalen.

De strafbaarheid van dit artikel geldt ook binnen het huwelijk.

Iemand die slaapt, verkeert niet in staat van bewusteloosheid of onmacht, maar in staat van verminderd bewustzijn.

Onder deze laatste categorie vallen bijvoorbeeld verstandelijk beperkten. Mensen met een verstandelijke beperking functioneren zo door zeer uiteenlopende redenen zoals:

  • aanleg;
  • erfelijke factoren;
  • stofwisselingsziekten;
  • zuurstoftekort bij de geboorte;
  • auto- of ander ongeluk;
  • geweld met hersenletsel;
  • hersenvliesontsteking.

Er zijn mensen met verschillende gradaties:

  • gemiddeld iq = 100
  • laaggemiddeld iq = 85-100
  • zwakbegaafd iq = 75-85
  • licht verstandelijk beperkt iq = 50-75
  • matig verstandelijk beperkt iq = 35-50
  • ernstig verstandelijk beperkt iq = 25-35

Mensen met een verstandelijke beperking vormen een risicogroep voor seksueel misbruik. Voor sommige verstandelijk beperkten is een partner hebben heel erg belangrijk aangezien hen dat aanzien/status geeft en derhalve hun negatieve zelfbeeld wat minder wordt. Men doet er dan ook veel voor om zo'n relatie te krijgen en deze in stand te houden.

In een maatschappij waarin wij geneigd zijn ons succes te spiegelen aan werk en gezin is voor een verstandelijk beperkte (die vaak geen werk heeft) een partner dus het belangrijkste levensperspectief.

Het meeste seksuele misbruik van de verstandelijk beperkte vindt plaats in het gezin en in de kring van familieleden en bekenden, maar ook misbruik door verzorgers, vrijwilligers, taxichauffeurs, groepsleiding, therapeuten etc. komt voor.

Een apart probleem is het seksueel misbruik door bewoners van een tehuis of instelling onderling.

De verstandelijk beperkte is vanuit het oogpunt van de dader het ideale slachtoffer omdat:

  • de plaats en de tijd voor het slachtoffer vaak onduidelijk en moeilijk aan te geven is;
  • het verstandelijk beperkt slachtoffer vaak gemakkelijk beïnvloedbaar is;
  • de signalen van seksueel misbruik die ze uitzenden, worden vaak geweten aan de verstandelijke beperking;
  • zij zich vaak erg moeilijk kunnen uiten, zij hebben niet de woorden om zich uit te drukken wat er gebeurd is;
  • zij zijn niet opgevoed tot weerbare burgers;
  • ze hebben doorgaans met veel verschillende volwassenen te maken, die allemaal iets over hen te zeggen hebben;
  • ze zijn gewend dat iedereen aan hun lichaam zit (douchen);
  • ze kennen de normen minder goed
  • de verstandelijk beperkten vaak niet begrepen of geloofd worden.