Wat is seksuele intimidatie

De term seksuele intimidatie wordt meestal gebruikt in werksituaties, maar het kan overal voor komen waar mensen samen zijn. Er wordt ook wel eens gesproken over ongewenste intimiteiten. Het is iedere vorm van toenadering of seksueel gedrag wat door het slachtoffer als ongewenst wordt ervaren, ook al vindt degene die beschuldigd wordt vaak dat er niets aan de hand is.

Seksuele intimidatie kan variëren van een beledigend grapje, een al te amicaal schouderklopje tot gedwongen seks. Alleen de belaagde zelf kan bepalen wat seksuele intimidatie is: zij weet welke handelingen voor haar ongewenst zijn. Op het moment dat zij het gevoel heeft lastig gevallen te worden (op een lichamelijke of seksuele manier) is er sprake van seksuele intimidatie. De slachtoffers zijn meestal vrouwen. Ook homoseksuelen en jonge mannen blijken een kwetsbare groep te zijn.

Mensen laten de intimidatie vaak over zich heen komen, omdat ze bang zijn voor het verliezen van hun werk of andere vervelende consequenties, zoals het mislopen van een promotie of het toegeschoven krijgen van vervelende klussen. Het typerende van seksuele intimidatie is dat het meestal plaats vindt op het werk, tussen collega's of tussen een baas en een ondergeschikte. Seksuele intimidatie zien we vooral in bedrijven waar de traditionele mannen- en vrouwenrollen doorbroken worden.

De vrouwen in het eens hechte mannenbolwerk worden het mikpunt van seksistisch gedrag. Bij bedrijven waar het aandeel van mannen en vrouwen in evenwicht is en in bedrijven waar van oudsher veel vrouwen werken, komt dit gedrag minder vaak voor. Degene die het doelwit is van seksuele intimidatie kan er moeilijk tegen optreden. Tegen een collega of baas wordt niet zo snel gezegd dat hij daar mee op moet houden omdat het slachtoffer dat niet prettig vindt. Het slachtoffer wil degene die dit gedrag vertoont niet beledigen.

Slachtoffers proberen meestal wel op een indirecte manier aan de betrokkene te laten blijken dat ze niet van zijn gedrag gediend zijn, maar ronduit zeggen gebeurt niet zo gauw. Ze willen de werkrelatie niet nog meer verstoren en zullen daarom ook niet gauw naar hun chef of de directie stappen om hun verhaal te doen.

Meestal zijn slachtoffers bovendien bang dat ze óf niet serieus worden genomen óf helemaal niet geloofd worden als ze met hun verhaal komen. Die angst is ook terecht, want vaak wordt er negatief gereageerd op meldingen van seksuele intimidatie. Er wordt gauw gezegd dat er tegenwoordig niets meer mag en dat je er niet eens meer een grapje over mag maken.

Het slachtoffer krijgt vaak te horen dat ze overdrijft, zeurt of aandacht wil trekken. De reacties kunnen zelfs ronduit agressief zijn, het slachtoffer wordt gezien als een vervelende onrust stookster. Veel mannen zien het ook als een soort spel, ze nemen het verzet van de vrouw niet serieus en denken dat zij het eigenlijk wel leuk vindt. Zo leidt seksuele intimidatie tot steeds meer stress, met als gevolg klachten als concentratiestoornissen, hoofdpijn, buikpijn etc. Voor het slachtoffer is de sfeer op het werk verpest, ze functioneert niet goed meer en is vaak en lang ziek.

Uiteindelijk nemen vrouwen soms ontslag omdat ze de situatie niet meer aan kunnen. Door de afhankelijke positie van het slachtoffer is het erg moeilijk om zelf op te treden tegen seksuele intimidatie. Soms lukt het vrouwen wel om het ongewenste gedrag zelf te veranderen, maar dat blijft erg moeilijk. De kans dat dat lukt is het grootst als er op het werk goede bemiddeling aanwezig is.

De Arbo-wet verplicht werkgevers om seksuele intimidatie op het werk zo veel mogelijk te voorkomen. Vooral grotere bedrijven hebben een interne klachtenprocedure en ze hebben meestal ook een vertrouwenspersoon in dienst, waar slachtoffers met hun klacht terecht kunnen zonder dat ze bang hoeven te zijn dat hun positie in het geding komt. De vertrouwenspersoon vangt het slachtoffer op, luistert naar de klachten en denkt mee over mogelijke oplossingen. Zo kan een bedrijf seksuele intimidatie in een vroeg stadium aanpakken en stressklachten voorkomen.

De gevolgen van seksuele intimidatie kunnen zowel voor de werknemer als voor de werkgever ingrijpend zijn. Werknemers kunnen het plezier in hun werk kwijtraken en zich niet meer veilig voelen op het werk. Werkgevers kunnen voor hoge kosten komen te staan als gevolg van verzuim. Ook het nemen van maatregelen ter preventie, opvang en nazorg kan tot hoge kosten leiden.