Waaraan kunnen ouders of verzorgers merken dat een kind seksueel misbruikt is?

Kinderen zwijgen vaak over seksueel misbruik. Ze schamen zich, voelen zich schuldig of zijn bang dat de pleger en zijzelf het nog moeilijker krijgen als het misbruik naar buiten komt.

Meestal krijgen ouders argwaan door terloopse opmerkingen van het kind dat er iemand aan hem of haar heeft gezeten of door blauwe plekken en klachten rond vagina, penis en anus. De meest betrouwbare signalen zijn letsel rondom de genitale streken en een geloofwaardig verhaal van het kind.

Het verhaal van een kind wordt geloofwaardiger als het een duidelijk verhaal vertelt over 'wat', 'wanneer' en 'waar' het gebeurde, met 'wie' het was en 'hoe' hij het kind overhaalde. Als het kind steeds hetzelfde verhaal vertelt, daarbij iedere keer overstuur raakt en als het zegt dat het geheim moet blijven, dan zijn dat aanwijzingen voor een geloofwaardig verhaal.

Er bestaan wel lijstjes met klachten, symptomen en opvallende gedragingen van kinderen die kunnen wijzen op misbruik. Maar die signalen zijn niet specifiek voor seksueel misbruik en kunnen ook het gevolg zijn van andere problemen van het kind, zoals echtscheiding van de ouders, het overlijden van een familielid, klasgenootje of huisdier of problemen op school.

Hieronder staat zo'n lijstje. Kinderen die seksueel misbruikt zijn geven daarover lichamelijk en geestelijk signalen af. Elk signaal op zich betekent niet dat het kind misbruikt is maar bij meerdere signalen moeten ouders en andere opvoeders vragen stellen aan het kind of advies vragen aan een hulpverlener. Het gaat hier om plotselinge gedragsveranderingen van jonge kinderen tot ongeveer tien jaar.

  • Slaapproblemen, bang zijn in het donker, nachtmerries, extreme vrees voor 'monsters'.
  • Verlies van eetlust, eetproblemen, voortdurend buikpijn zonder aanwijsbare reden.
  • Plotselinge wisselingen in de stemming van het kind: ongelukkig zijn, boos, teruggetrokken gedrag bij een voorheen opgeruimd kind.
  • Vrees voor bepaalde mensen of plekken, bijvoorbeeld: het kind wil niet alleen gelaten worden met een oppas, huisvriend of familielid.
  • Een ouder kind dat doet zoals een jong kind: weer bedplassen, duimzuigen of heel eenkennig worden.
  • Weigeren om over een 'geheimpje' te praten dat het kind met een andere volwassene heeft.
  • Praten over een nieuwe, oudere vriend en daar vaak over de vloer komen.
  • Plotseling over veel zakgeld beschikken.
  • Niet bij de leeftijd passend seksueel gedrag vertonen.