Wat is het 'recht in eigen handen nemen'; wat is het effect?

Seksueel misbruik van kinderen maakt bij de betrokken ouders en buurtbewoners sterke emoties los. De boosheid van sommigen richt zich op de pleger en de overheid die - naar hun mening - de kinderen onvoldoende bescherming biedt tegen herhaling.

Deze burgers hebben hun vertrouwen in de effectiviteit van Justitie en reclassering verloren. Ze nemen daarom het recht in eigen handen door mensen die veroordeeld zijn voor seksueel misbruik van kinderen, of die daarvan worden verdacht, op hardhandige wijze duidelijk te maken dat de buurt hen liever kwijt dan rijk is. Het maakt veel buurtbewoners daarbij niet uit of het om seksueel getinte aanrakingen ging of om een brute verkrachting: "ze moeten van onze kinderen afblijven."

De reacties van het publiek, soms gevoed door diverse media, staan lang niet altijd in verhouding tot de mate waarin de belangen van het kind zijn geschaad.

Sinds 1996 zijn 26 gevallen van eigenrichting geregistreerd. Het gaat om vernieling van de woning of de auto of mishandeling van de pleger of verdachte. Er zijn daarbij twee doden gevallen. De huidige volkswoede tegen plegers van seksueel misbruik - hoe begrijpelijk die ook is - werkt averechts en leidt juist niet tot het verminderen van herhaling.

Als iets recidive in de hand werkt dan is het wel de massale afkeer die pedoseksuelen momenteel ten deel valt. Daardoor raken plegers in een isolement, waardoor hun gedrag vaak alleen maar extremer wordt. Voorkomen moet worden dat slachtoffers onverhoeds met 'hun' dader worden geconfronteerd.

Daarom worden slachtoffers of hun ouders door het openbaar ministerie geïnformeerd wanneer de dader van een ernstig pedoseksueel delict met proefverlof gaat of in vrijheid wordt gesteld. Die informatie wordt alleen verstrekt als het slachtoffer daarom heeft gevraagd.

Ook bij de politie is bekend wanneer een pedo-seksuele dader weer vrijkomt. Als dat nodig is, bijvoorbeeld omdat onrust in de buurt wordt verwacht, stelt het openbaar ministerie de burgemeester in kennis van de vrijlating.

Deze informatie wordt alleen verstrekt over daders van ernstige pedoseksuele en gewelddadige delicten. Men gaat ervan uit dat een gestrafte die weet dat de politie op de hoogte is van zijn vrijlating, minder snel in herhaling zal vervallen.

Het openbaar ministerie en het bureau Slachtofferhulp zijn beschikbaar om vragen van het slachtoffer of de ouders te beantwoorden en hulp te bieden. In 2000 openden in veel arrondissementen politie en het openbaar ministerie een gezamenlijk loket, waar slachtoffers informatie kunnen krijgen over het verloop van een strafzaak.

Als politie, gemeente, hulpverlening en reclassering contact houden met elkaar, met de ex-gedetineerde en met de ouders van de slachtoffers, zullen buurtbewoners waarschijnlijk veel minder snel tot eigenrichting overgaan.