Onschuldig en toch voor het leven gestraft

Onterecht verdachten worden aan hun lot overgelaten nadat ze zijn vrijgelaten.

Greult de Haan was één van hen, na onterechte beschuldigingen van een zedenmisdrijf. ,,Niemand keek naar mij om, terwijl die ervaring mijn leven verwoestte."

Een niet ondertekend, automatisch uitgedraaid briefje waarin de officier van justitie hem meedeelt de strafzaak te seponeren. Omdat 'u ten onrechte als verdachte bent aangemerkt'. Deze korte mededeling staat in schril contrast met de enorme impact die de periode als verdachte op zijn leven heeft gehad.

Er zijn drie jaar voorbij, maar voor Greult de Haan (72) uit Beekbergen duurt de nachtmerrie voort. ,,Volgens mijn cardiologen ben ik mede door de voortdurende stress een zware hartpatiënt geworden. Ik heb de laatste paar jaar vier hartaanvallen gehad", vertelt De Haan, gezeten in de serre van zijn villa in de bossen bij Beekbergen.

Zijn goedlopende bedrijf in ozon technologie kon hij niet langer leiden en moest hij noodgedwongen verkopen. Zijn nachtmerrie begint in 2012, als er aangifte tegen hem wordt gedaan. Hij zou zijn kleinzoon hebben misbruikt. Het enige 'bewijs' daarvoor is een tegenstrijdig en warrig verhaal dat het (toen vijfjarige) jongetje aan een kinderpsycholoog heeft verteld.

In 2012 wordt hij op het politiebureau in Zutphen op de hoogte gesteld van de verdenking. Lang blijft het stil, tot hij een jaar later een brief ontvangt van het Openbaar Ministerie dat hij zich op het bureau in Apeldoorn moet melden als verdachte in een ernstige zedenzaak. Doet hij dat niet, dan komt een arrestatieteam hem van zijn bed lichten.

,,Mijn leven stond in een klap volledig op zijn kop", zegt De Haan. ,,Ik wist dat ik onschuldig was, maar ieder moment denk je eraan. Je hele doen en laten wordt er door beheerst. Van zo'n verdenking raak je fysiek en emotioneel uitgeput. Je raakt jezelf kwijt." Op het politiebureau wordt hij officieel in hechtenis genomen.

Hij moet zijn persoonlijke bezittingen afstaan, wordt gefouilleerd en moet een 'boevenpak' aan. ,,Toen ik in de cel zat, raakte ik bijna in paniek. Je eigenwaarde gaat eraan. Ik ben een eerzaam burger, altijd geweest. Heb zelfs een koninklijke onderscheiding. En dan gooien ze je in de cel alsof je een zware crimineel bent."

Begrijp mij niet verkeerd, stelt hij: als er mogelijk sprake is van misbruik van een kind moet dat tot op de bodem worden uitgezocht. ,,Maar in mijn geval was er helemaal geen bewijs en tóch werd ik in de cel gezet. Mensonterend, het voelde als een grote vernedering." Door twee rechercheurs wordt hij een dag lang ondervraagd.

Over zijn seksleven, over hoe hij naar kleine kinderen kijkt, of hij naakt slaapt. ,,Zo'n verhoor maakt grote indruk. Voor je gevoel hebben ze je al veroordeeld, ze drukken je subtiel in een hoekje in de hoop dat je tegenstrijdig reageert, of dat je je verspreekt." Als De Haan als verdachte is verhoord, mag hij gaan.

Maandenlang hoort hij niets van het OM. ,,Die periode was verschrikkelijk. Ik voelde me oneerlijk behandeld, had het gevoel dat de politie me niet geloofde. Ik werkte en woonde in een kleine plaats en had het gevoel dat de mensen het wisten, achter mijn rug om over me spraken. Je voelt je machteloos."

Acht maanden later wordt er een brief bezorgd. Van het OM. De officier van justitie seponeert de zaak. Niet vanwege gebrek aan bewijs, maar - zo valt in de brief te lezen - omdat hij ten onrechte als verdachte is beschouwd. ,,Eerst was ik opgelucht, maar al snel overheerst het verdriet en de boosheid.

De impact van zo'n verdenking is enorm, mijn leven is gedeeltelijk verwoest. En het enige dat je krijgt is een lullig briefje. Daarmee is het klaar." Zelf had De Haan behoefte aan een gesprek. Om de voor hem vernederende ervaring te begrijpen en een plek te geven. Daarom brengt hij zijn verhaal naar buiten.

"Duizenden mensen overkomt dit. Maar wie helpt hen als ze onschuldig zijn? Je bent volledig de weg kwijt, maar van nazorg is geen sprake. Wat mij betreft heeft de overheid een minimale zorgplicht. Al is het een gesprek met een deskundige waarin besproken wordt hoe je verder kunt. Nu word je op straat gezet en moet je je maar redden." AD 20-12-2016

 

'Vergeten groep'
Burgers die in voorlopige hechtenis hebben gezeten, maar onschuldig bleken, worden in Nederland aan hun lot overgelaten en verdienen betere nazorg en begeleiding, stelt het CDA. De partij spreekt van een 'vergeten groep'.

"Er is de afgelopen jaren weinig verbeterd in de wijze waarop qua nazorg met onterecht vastgezette burgers wordt omgegaan", zegt Kamerlid Madeleine van Toorenburg. Vorig jaar zaten ruim zesduizend verdachten onterecht in voorlopige hechtenis.

Het aantal schadevergoedingen aan mensen die onterecht als verdachte in hechtenis hebben gezeten is sinds 2004 verviervoudigd. Rechters kenden in 2015 bijna 17.600 keer een schadevergoeding toe aan ex-verdachten. Het gemiddelde toegekende bedrag bedraagt 1.584 euro. In totaal werd in 2015 bijna 28 miljoen euro aan vergoedingen toegekend.