Willen de omaverkrachters alsjeblieft opstaan?

Achter 'omaverkrachters' gaan vrijwel altijd seksuele veelvraten of gefrustreerde jonge mannen schuil.

Ze worden in het nauw gedreven nu het taboe rond dit soort misdrijven langzamerhand wordt doorbroken, er een groot onderzoek komt naar ouderenmishandeling en een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) mogelijk verplicht wordt gesteld in de zorg.

Een 75-jarige vrouw werd eind juli bruut verkracht in Amsterdam. De verdachte gebruikte zoveel geweld dat de vrouw hoofd- en rugletsel opliep. Na de verkrachting roofde de man ook nog eens de gouden sieraden van haar handen en haar nek. Nog geen drie weken eerder werd een 44-jarige man opgepakt voor het meerdere malen verkrachten van een 85-jarige vrouw uit Den Haag in haar woning.

Volgens de politie was de man de woning binnengekomen via een raam, dat vanwege de warmte open stond. Het zijn gruwelijke, maar waargebeurde gebeurtenissen die regelmatig opduiken. Wat gaat er eigenlijk in het hoofd om van iemand die een dame op leeftijd dwingt seks met hem te hebben? Hem, want in de meeste gevallen zijn het volgens volgens hoogleraar en psycholoog Jan Hendriks mannen.

Hendriks is werkzaam bij zorginstelling voor forensische psychiatrie De Waag en de Vrije Universiteit. Hij behandelde tientallen mensen die zich aan ouderen vergrepen.Volgens Hendriks zijn er drie soorten verkrachters te onderscheiden. Eén daarvan is de dader die een voorkeur heeft voor oudere vrouwen. ,,Net zoals een pedofiel dat heeft voor kinderen", verklaart de psycholoog.

 ,,De voorkeur wordt bij deze mensen niet gecorrigeerd door andere voorkeuren. Na frustrerende pogingen om op vrijwillige manieren aan hun trekken te komen, wordt het afgedwongen." De tweede dader gaat opportunistischer te werk. ,,Die neemt wat hij of zij tegenkomt. Dat kan van alle leeftijden zijn, maar vaak zien we wel dat er geslachtsrijpe mensen uitgekozen worden.

Dit noemen we de seksuele veelvraat. Zeker als erbij gedronken is, dan is het niet van belang hoe aantrekkelijk het slachtoffer is." De derde soort dader gaat voor een makkelijke prooi. ,,Deze persoon krijgt het in het leven niet voor elkaar om seks te krijgen en gaat daarom voor een ouder iemand. De kans dat een bejaarde een goede beschrijving kan geven van de dader is vaak een stuk kleiner - mede door slecht zicht of gehoor en vergeetachtigheid- en ook het verweer zal niet groot zijn.

Ook is het verzamelen van bewijs daardoor naderhand lastig." Onder de ouderen aanranders zijn jonge mannen (18 tot 25 jaar) oververtegenwoordigd. Hendriks: ,,De druk om seksueel te presteren is in deze leeftijdcategorie groot. Daardoor krijgen ze eerder het gevoel dat ze de verwachtingen niet kunnen waarmaken en wordt de drive om toch seks te hebben sterker. Ook afwijzingen helpen daaraan mee. Jammer genoeg trekken de daders die iets aan hun gedrag moeten doen niet zelf aan de bel."

Het taboe op dit soort misdrijven is volgens Hendriks levensgroot, maar daar komen langzamerhand barstjes in. ,,Er is niet veel beleid op dit vlak, maar naarmate er meer signalen komen en vooral mensen die met ouderen werken steeds alerter zijn, vormt het wel aanleiding om er wat mee te doen, over te praten of om een plan van aanpak te maken. In die fase zitten we nu."

Ook volgens Mirjam van Dongen, voorzitter van het Landelijk Platform Bestrijding Ouderenmishandeling (LPBO), wordt er nu al heel anders omgesprongen met dit soort situaties. ,,Maar bijvoorbeeld het screenen van nieuwe mannelijke verzorgers in tehuizen blijft een heikel punt. In de ouderenzorg is een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) niet verplicht. Dat willen we wel, daarom ligt dat voorstel nu bij de Tweede Kamer."

Ook bij staatssecretaris Martin van Rijn dringt de noodzaak door. Hij liet afgelopen week weten dat er een groot onderzoek komt naar ouderenmishandeling. ,,De afgelopen tijd is er in kaart gebracht wat er bekend is over ouderenmishandeling en daaruit werd duidelijk dat we meer moeten weten", aldus Van Rijn. Precieze cijfers zijn er namelijk niet. ,,We moeten het doen met cijfers uit 1996", weet Van Dongen.

,,Daarnaast is dit de minst gemelde vorm van mishandeling. We zijn al een tijdje bezig met het bevorderen van de bewustwording en we zien dat dat langzaam maar zeker zijn vruchten afwerpt. Het is positief dat we hierdoor in de loop der tijd meer meldingen krijgen zodat we ervan kunnen leren, maar tegelijkertijd is het afschuwelijk. Het liefst zouden we willen dat dit helemaal niet bestaat." AD 12-9-2015