Beperking maakt kwetsbaar voor seksueel misbruik

Mensen met een verstandelijke beperking zijn vaker slachtoffer van seksueel geweld dan mensen zonder beperking.

 

Ook is het seksueel geweld ernstiger, en zijn de plegers meestal bekenden van het slachtoffer. Dit zijn een paar resultaten van het onderzoek Beperkt weerbaar van Rutgers WPF en MOVISIE. Het onderzoek is in opdracht van VWS uitgevoerd onder ruim 1800 mensen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking, ouders en professionals.

Degenen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking kregen een vragenlijst, mensen met een verstandelijk beperking werden geïnterviewd.  61% van de vrouwen en 23% van de mannen met een verstandelijke beperking heeft een vorm van  seksueel geweld meegemaakt, variërend van op een kwetsende manier aangeraakt worden tot verkrachting.

Dit is hoger dan in de algemene bevolking. Bij vrouwen met een lichamelijke beperking is dit cijfer 35% en bij mannen 15%. Die percentages worden hoger als er naar specifieke vormen van seksueel geweld wordt gevraagd. Een aanzienlijk deel van het seksueel geweld heeft zich in de jeugd afgespeeld, met name bij mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking.

Ook mannen met een lichamelijke of visuele beperking bleken met name op jonge leeftijd vaker seksueel geweld te hebben meegemaakt dan mannen zonder beperking. Vooral verkrachting komt vaker voor onder vrouwen én mannen. Opmerkelijk is dat de omgeving van mensen met een verstandelijke beperking (hulpverleners en familie) een veel lagere prevalentie rapporteert dan de betrokkenen zelf.

Het blijkt dat zij niet altijd op de hoogte zijn van het misbruik. De plegers zijn meestal mannen en vaak bekenden van het slachtoffer, zoals (ex)partners familie of een kennis. Slechts bij een kleine groep betreft het hulpverleners. Projectleider en senior-onderzoeker Willy van Berlo van Rutgers WPF had deze cijfers  op basis van internationaal onderzoek wel verwacht:"Dit is een groep die door een stapeling van risicofactoren extra kwetsbaar is. Dat is zorgelijk. Preventie is van groot belang."

De respondenten zelf geven aan dat vooral meer voorlichting en een grotere weerbaarheid zou helpen om zich te beschermen tegen seksueel geweld, ook op jonge leeftijd. Ook begeleiding die actief anticipeert op het mogelijk voorkomen van seksueel geweld is belangrijk. Hulpverleners en familie zouden volgens de mensen met een verstandelijke beperking alert moeten en in staat moeten zijn signalen te herkennen en adequaat in te grijpen.

Rutgers WPF en MOVISIE pleiten voor een actief en adequaat beleid binnen instellingen, en de daadwerkelijke implementatie daarvan. "De sector is al actief met beleid, maar er is nog winst te behalen in het vergroten van de signaalgevoeligheid bij alle betrokkenen, zeker de professionals," zegt Nico van Oosten, senior onderzoeker van MOVISIE.  In het rapport worden aanbevelingen gedaan voor instellingen, zorgprofessionals en de overheid.  Het rapport Beperkt weerbaar is te downloaden op www.rutgerswpf.nl en www.movisie.nl