Vrij spel voor seriedaders

De opsporing van seriemoordenaars en -verkrachters wordt in ons land ernstig belemmerd omdat de helft van de politiekorpsen al jaren weigert een hoogwaardig expertisesysteem te gebruiken. Door het geringe animo onder de politie om zaken in het opsporingssysteem Viclas in te voeren, worden seriedaders volgens deskundigen minder snel getraceerd en vallen er vrijwel zeker onnodig moord- en verkrachtingsslachtoffers.

De Raad van Hoofdcommissarissen bevestigt "dat het bij veel korpsen nog altijd ontbreekt aan een invoerdiscipline". In een exclusief vraaggesprek met De Telegraaf noemt de Canadese politieprofiler Ron MacKay die Viclas (Violent Crime Linkage Analysis System) twintig jaar geleden ontwikkelde, de gevolgen desastreus. "Als niet alle korpsen Viclas gebruiken, hebben seriedaders in sommige gebieden vrij spel. Met alle verschrikkelijke gevolgen van dien." De Nederlandse politie beschikt al sinds 1997 over Viclas, maar de meeste korpsen zien er geen nut in of vinden het te veel rompslomp. Dat terwijl de korpsen de moord- en zedendossiers in hun district slechts ter beschikking hoeven te stellen aan het Korps landelijke politiediensten (KLPD) waar specialisten er met de Viclas-databank verbanden met andere verkrachtingen en moorden mee kunnen aantonen.

Al in 2003 beloofde toenmalig minister Remkes (Binnenlandse Zaken) dat "de kwalitatieve en kwantitatieve invoer in Viclas zal worden verbeterd". Zeven jaar later blijkt daar niets van terechtgekomen. Tot nu toe staan 9000 zaken in Viclas, maar dat zouden er veel meer zijn als ieder korps meewerkte. Verder is er een achterstand bij de invoer: nog zeker 900 zaken liggen op de plank. De Raad van Hoofdcommissarissen vindt dat het roer om moet. "Wij zullen een moreel appèl op de korpsen doen om met het systeem te werken", aldus een zegsman.

Oud-profiler MacKay van de Royal Canadian Mounted Police voorspelt nu al dat dat niet genoeg is. "Ook hier in Canada is gebleken dat de politie alleen met een wettelijke verplichting zover te krijgen is. Politieagenten zijn vaak starre traditionalisten die eerst resultaten willen zien. Maar dat station is écht allang gepasseerd. Met Viclas zijn al tal van aantoonbare opsporingssuccessen geboekt." Twee weken geleden nog werd in Ontario seriemoordenaar Russell Williams opgepakt. Tot voor kort was deze 46-jarige Canadees nota bene luchtmachtkolonel en commandant van een van de grootste luchtmachtbases in Canada.

Een topmilitair met onbevlekt blazoen van wie nu blijkt dat hij in één oogwenk kan veranderen in een levensgevaarlijke seriemoordenaar. Williams wordt ervan verdacht minimaal twee vrouwen naakt te hebben vastgebonden, te hebben verkracht en daarna te hebben omgebracht. "Het klassieke verhaal van de seriemoordenaar die eerst als serieverkrachter zijn slag sloeg en in verschillende delen van het land actief was", vervolgt MacKay. "Zo'n dader is moeilijk op te sporen, zeker als zijn dna niet in een databank zit en dus nergens mee matcht. Maar Viclas kan de politie op het goede spoor zetten. Zelfs als rechercheurs allang met pensioen, ziek, overleden of overgeplaatst zijn, toont het verbanden aan met zaken uit het verleden of in andere gebieden. Dit systeem vergeet nooit."

Direct nadat de Canadese politie Viclas begin jaren negentig in gebruik nam, volgde het eerste succes. Er werd een gewelddadige pedofiel mee opgespoord in een totaal vastgelopen rechercheonderzoek. Viclas linkte hem onmiddellijk aan eerdere kinderverkrachtingen waardoor duidelijk werd wie hij was. "Deze gevaarlijke dader kon rap daarna worden ingerekend en kreeg een zware celstraf."

In ons land verzorgt het KLPD de invoer van zaken die de korpsen dienen aan te leveren. Vervolgens vergelijken specialisten van de centrale Viclas-afdeling de zaak met andere opgeloste en onopgeloste misdrijven van seksuele en gewelddadige aard zoals moorden, verkrachtingen, aanrandingen, kinderontvoeringen, vermissingszaken of ongeïdentificeerde moordslachtoffers. "Viclas herkent de details en legt verbanden met misdrijven die op andere plaatsen en tijdstippen zijn gepleegd."

Alleen in de onhaalbare situatie dat alle moord- en zedenrechercheurs van een land iedere maandagochtend hun zaken met elkaar zouden bespreken en alleen als daarbij dan nooit iemand afwezig zou zijn, is hetzelfde resultaat te boeken. Groot voordeel is verder dat Viclas ook in andere landen als België en Duitsland wordt gebruikt. MacKay: "Als het Nederlandse systeem daarop zou worden aangesloten, kunnen ook internationaal vergelijkingen worden gemaakt en seriedaders worden opgespoord die de grens overgaan."  De Telegraaf 25 februari 2010.