De vader

Uit onderzoeken komt naar voren dat vaders die incest plegen, autoritair zijn. Soms schuwen ze fysiek geweld binnen het gezin niet. In de opvoeding krijgen jongens uit het gezin en de omgeving vele boodschappen om mannelijkheid, macht en seksualiteit met elkaar te verbinden. Sommige jongens krijgen in hun gezin een triest voorbeeld van de rol van mannen en vrouwen.

Wie zelf een autoritaire en/of gewelddadige vader had en een moeder die aan haar man gehoorzaamde, zal later niet gemakkelijk op een andere manier met zijn eigen vrouw en kinderen om kunnen gaan. Iemand die als klein kind emotioneel in de kou is gezet, of fysiek en seksueel is misbruikt, zal later niet veel zelfvertrouwen hebben.

Op momenten dat die onzekerheid groot is, zou zo'n iemand het risico lopen zichzelf af te reageren op een manier, die hem weer het idee geeft de baas te zijn. Iemand die daar onzeker over is en zich daar machteloos over voelt, kan proberen dat te herstellen door iemand anders machteloos te maken.

Binnen zo'n gezin zijn dan vaak de vrouwen en dochters de dupe, maar ook jongens. Dit blijkt vaak voor te komen als de man een partner heeft, die vanuit een gebrekkige emotionele opvoeding, bereid is dit bazige gedrag van hem te accepteren.

Onderzoek wijst ook uit dat mensen er sterk toe neigen anderen op dezelfde manier te behandelen als zij zelf vroeger in hun jeugd behandeld zijn. De vader die incest pleegt heeft niet geleerd het ouderschapsgedrag en het seksuele gedrag van elkaar te scheiden.

Er wordt wel eens beweerd dat een man die zich in abnormale mate voelt aangetrokken tot zijn dochter, een sterke gevoelsbinding aan zijn eigen moeder zou hebben. Incestgedrag zou een uitdrukking kunnen zijn van onbewuste vijandigheid tegen de moeder, gemengd met primitieve seksuele gevoelens.

Veel mannen die tot incest komen, zijn erg autoriteitsgevoelig. Als zij bijvoorbeeld in aanraking komen met de politie, dan zien we dikwijls dat zij heel klein kunnen worden als de ander zich autoritair opstelt. Een incestdelinquent staat algemeen bekend als een man die zich in en buiten zijn gezin vaak op verschillende wijzen voordoet.

In zijn instelling tot de ander staan meegaandheid en geldingszucht vlak naast elkaar en het lijkt slechts van de situatie af te hangen welke kant hij laat zien. Daar waar hij zich als autoriteit tegenover de ander gesteld ziet, dus ook in zijn gezin, is hij dat ook en daarbij blijkt hij dan licht de grenzen van het mogelijke uit het oog te verliezen en toont hij onvoldoende achting voor de persoon van de ander, zodat zijn gezag vaak tirannie dreigt te worden.

Als huisvader streeft hij ernaar alles onder controle te brengen en in alles het laatste woord te hebben en delegeert hij liever geen verantwoordelijkheid naar een ander binnen zijn gezin.

In veel incestgezinnen gaat de oudste dochter vaak functioneren als ouder van het gezin. Geleidelijk gaat het kind niet alleen allerlei taken uitvoeren maar daar ook verantwoordelijkheid voor nemen. Langzaamaan wordt het kind de verzorger van het gezin.

Ook ten opzichte van de andere kinderen wordt de ouderrol opgenomen. Het zorgende kind beleeft deze rol als een verplichting, waarbij alles van de kant van het kind komt en de anderen binnen het gezin geen enkele verplichting heeft om iets terug te doen. Het kind gaat zijn eigenwaarde opbouwen rond het besef "verantwoordelijk" te zijn voor de verzorging van de anderen. Op den duur ervaart het kind dat het zelf geen enkel recht meer heeft.

De dochter die surrogaatmoeder is geworden, loopt het risico dat zij ook door haar broer(s) seksueel gebruikt gaat worden. Tussen kinderen in een gezin kunnen de nodige seksuele toespelingen voorkomen. Hierbij kunnen dingen gebeuren die te ver gaan.

Normaal gesproken dient dit door de ouders gecorrigeerd en door de kinderen zelf gereguleerd te worden. Als die correctie er niet is en als er geen mogelijkheid is om negatieve ervaringen te verwerken, zal er meer risico zijn voor herhaling en is er meer kans op een incestrelatie.

Die correctie is er niet in het gezin waar de oudste dochter surrogaat ouder is geworden. Het komt dan ook voor dat in zo'n gezin niet alleen de vader maar ook een of meer broers, seksueel gebruik maken van die betreffende dochter.

Aan de ene kant is er rivaliteit en is men jaloers op de aandacht die vader heeft voor het "uitverkozen" zusje. Dat kan leiden tot een gevoel van verlating. Aan de andere kant is er ook de angst dat vader ook met hen seksueel contact zal beginnen.

Een ander negatief effect voor alle kinderen is het seksualiseren van de vraag om aandacht of affectie. In een gezin waar incest speelt, zijn zeer veel relaties, gevoelens en ervaringen seksueel gekleurd. Door dat overmatig seksueel gedrag lopen de zusjes meer risico dat vader ook aan hen seksueel aandacht gaat geven of dat ze het slachtoffer worden van een oom of van anderen buiten het gezin.