Het profiel van een dader, slachtoffer en kind

Daar er verschillende vormen van huiselijk geweld zijn, is het vanzelfsprekend dat er ook diverse dadertypen bestaan. Denk maar aan het verschil tussen een overbelaste mantelzorger (=persoon die een afhankelijk familielid verzorgt), een incestpleger, een partner mishandelaar of de psychopaat (10 % van de daders is psychopathisch).

Profiel van een dader:

  • Gebruikt geweld als gereedschap om zich machtig te voelen.
  • Kan een laag gevoel van eigenwaarde hebben.
  • Is als kind vaak getuige geweest van geweld of heeft geweld in zijn jeugd aan den lijve ondervonden.
  • Vermijdt verantwoordelijkheid te nemen voor gewelddadig gedrag, door de schuld te geven aan het slachtoffer of anderen of aan de drugs of alcohol
  • Is vaak bang, jaloers, en geobsedeerd om de activiteiten van de relatie te controleren
  • Kan wanhopig en bang zijn om zonder maatje te moeten leven
  • Gebruikt geweld of agressie als antwoord op een conflict.
  • Is buitenshuis vaak niet gewelddadig
  • Denkt vaak dat geweld toegestaan is.
  • Wil niet toegeven dat het geweld bestaat.
  • Kan berouw tonen en zeggen of zelfs geloven dat hij geen geweld meer zal gebruiken in de toekomst.
  • Gebruikt vaak intimidatie en wraakzuchtige bedreigingen

Dadertypen.

Daar er verschillende vormen van huiselijk geweld zijn, is het vanzelfsprekend dat er ook diverse dadertypen bestaan. Denk maar aan het verschil tussen een overbelaste mantelzorger (=persoon die een afhankelijk familielid verzorgt), een incestpleger, een partner mishandelaar of de psychopaat (10 % van de daders is psychopathisch). Al deze dadertypen vallen onder de noemer "huiselijk geweld". Het voert te ver om alle dadertypen hier uitgebreid te beschrijven.

Enkele dadertypen van partner mishandelaars:

  • De psychopathische partner mishandelaar (geen geweten, ontbreken van schuldgevoel)
  • De overgeremde partner mishandelaar, te onderscheiden in:
  • De actieve controlefreak.
  • De passieve houdt afstand van de partner.
  • De emotionele, labiele partner mishandelaar - onderscheidt zich door aantrekken en afstoten van de partner, heeft extreme behoefte om intimiteitsituaties onder controle te houden.

De volgende kenmerken hebben zij gemeen:

  1. Kleinering, vernedering door de (stief)vader.
    Vernedering en kleinering door de vader leidt tot het ontwikkelen van een groot gevoel van schaamte en machteloosheid. Later (tijdens de adolescentie) wordt dit omgezet in ontkenning van deze gevoelens. Woede en agressie worden hiervoor in de plaats gezet.

  2. Slechte binding met de moeder.
    Slechte/onvoldoende binding met de moeder leidt tot het ontwikkelen van een sterke verlatingsangst.

  3. Getuige van mishandeling door de vader van de moeder en/of mishandeling door de vader van het toenmalige kind.
    Getuige van mishandeling door de vader van moeder en/of mishandeling door de vader van het kind. Dit leidt tot het ontwikkelen van de overdracht van geweld (voorbeeldgedrag).

Bovenstaande geeft aan dat een partner mishandelaar door aangeleerd gedrag gewelddadig is geworden. Daaruit kan geconcludeerd worden dat het ongewenste gedrag ook weer afgeleerd kan worden.

Bovenstaande kenmerken kunnen er kennelijk toe leiden dat de dader zijn partner gaat mishandelen. Van de aan het onderzoek onderworpen mannen had meer dan 80 % de 3 kenmerken gemeen. De partner mishandelaar is het schoolvoorbeeld van de gebruiker van macht en controle.

Je kunt je afvragen hoe het mogelijk is dat iemand een behoefte aan macht over een ander kan ontwikkelen. De verkregen macht kan zo groot zijn, dat die het vermogen vernietigt om bijvoorbeeld de partner (het slachtoffer) te zien, als een normaal menselijk wezen met eigen verlangens en een eigen leven.

Een partner mishandelaar vertoont doorgaans symptomen van het PTSS, zoals depressie, groot gevoel van schaamte, angst, paniekaanvallen, ademhalingsmoeilijkheden, slaapstoornissen, dissociatie, duizeligheid etc.

Dit maakt duidelijk dat een dader ook slachtoffer is van traumatische ervaringen uit zijn eigen ouderlijk gezin. Geen van de hiervoor genoemde 3 kenmerken afzonderlijk is voldoende om een gewelddadige persoonlijkheid te creëren. Deze moeten zich gelijktijdig voordoen wil het later als gewelddadige gedrag naar buiten komen.

Profiel van een slachtoffer:

  • Kan zowel lichamelijk letsel als letsel van seksueel geweld hebben.
  • Heeft een psychisch trauma.
  • Vreest voor meer geweld, voor zichzelf en ook voor familieleden.
  • Schaamt zich vaak of voelt zich schuldig
  • Heeft beschadigd gevoel van eigenwaarde, weinig zelfrespect.
  • Wordt vaak niet geloofd door vrienden, familieleden en hulpverlening
  • Kan de hoop opgeven, als niemand hen gelooft of helpt
  • Kan haar vlucht zoeken in alcohol, drugs, medicijnen.
  • Kan uiteindelijk leiden tot moord, doodslag of zelfdoding

Profiel van kinderen:

  • Zij kunnen emotioneel of lichamelijk verwaarloosd zijn.
  • Zij leren vaak geweld te gebruiken om uitdrukking te geven aan frustraties, boosheid of verlangens.
  • Zij ontwikkelen een hoge mate van tolerantie, voor ongewenst gedrag.
  • Zij kunnen mogelijk met opzet, of per ongeluk gewond zijn geraakt, omdat zij tussen beiden trachtten te komen
  • Kinderen leren vaak dat geweld acceptabel is en dat het een te verwachten deel uitmaakt van relaties.
  • Het is mogelijk dat zij zichzelf de schuld geven van het geweld.
  • Kunnen uiteindelijk de dader om het leven (trachten te) brengen.

Het effect van het getuige zijn van het gebruik van geweld van de ene ouder tegen de andere ouder, kan traumatisch zijn. Ook als de kinderen niet zelf mishandeld worden.

Kinderen als benadeelde partij.

Kinderen zijn vaak slachtoffer van huiselijk geweld, zelfs als zij niet direct het doelwit van mishandelingen zijn. Kinderen kunnen gaan handelen door gewelddadig gedrag over te nemen, hetgeen nieuwe problemen kan geven.

Zij kunnen de rol als beschermer van slachtoffer en jongere broertjes en zusjes, op zich gaan nemen. Of het kind kopieert het destructieve gedrag van de dader, ten opzichte van andere kinderen of (huis)dieren.

Als kinderen zien dat een dader van huiselijk geweld geen consequenties hoeft te dragen voor zijn gedrag, ervaren zij dat geweld een geaccepteerde vorm van gedrag is.

Als de politie handelend optreedt, door bijvoorbeeld de verdachte aan te houden wordt aan het kind een duidelijk signaal afgegeven, namelijk:

  • Het is niet goed dat mijn vader mijn moeder slaat;
  • Als je mishandelt dan heeft dat consequenties.

Uit onderzoek naar omvang en oorzaken van ernstige gewelddadige jeugddelinquentie, kwam naar voren dat deze jongeren exact dezelfde kenmerken vertonen als uit een onderzoek naar de partner mishandelaar.

Deze kenmerken luiden als volgt:

  • Vernedering en kleinering door de vader leidt tot het ontwikkelen van een groot gevoel van schaamte en machteloosheid, die later (tijdens de adolescentie) omgezet wordt in ontkenning van deze gevoelens. Hier wordt woede en agressie voor in de plaats gezet.

  • Slechte/onvoldoende binding met de moeder leidt tot het ontwikkelen van een sterke verlatingsangst.

  • Getuige zijn van de mishandeling door de vader van de moeder en/of mishandeling door de vader van het toenmalige kind, leidt tot het ontwikkelen van de overdracht van geweld (voorbeeldgedrag).

Hieruit blijkt dat het van groot belang is om kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium te beschermen. Ter voorkoming van het (indirect) ondergaan van geweldgebruik en vernederingen. Door de moeder te steunen ter beëindiging van het geweld binnen haar relatie (door hulpverlening, politie en justitie), kan zij de nodige liefhebbende aandacht aan haar kinderen besteden. Zo kan voorkomen worden dat het geweld overgedragen wordt op de volgende generatie.

De registratie van geweld door kinderen gebeurt vanaf het moment dat baby's hun omgeving kunnen waarnemen. Onderzoeken hebben aangetoond dat vooral de eerste 4 levensjaren van essentieel belang zijn voor een goede, gezonde ontwikkeling van de latere volwassene.

Uit een zeer recent onderzoek is gebleken dat jonge kinderen die opgegroeid zijn in oorlogsgebieden aantoonbare hersenbeschadigingen opgelopen hadden. Kinderen die opgroeien in een gewelddadig gezin vertoonden exact dezelfde hersenbeschadigingen. Met andere woorden: Huiselijk geweld is even traumatisch als een oorlog!

Natuurlijk ontwikkelt niet ieder kind dat heeft blootgestaan aan vorenstaande 3 kenmerken een gewelddadige persoonlijkheid. Jongens die zijn opgegroeid in een gewelddadig gezin hebben een 3 maal zo grote kans om zelf geweld te gaan toepassen in het volwassen leven.