De partner van het slachtoffer

Iemand die het slachtoffer is geweest van seksueel geweld krijgt veel te verwerken. Maar ook degene die met het slachtoffer een relatie heeft, maakt een moeilijke tijd door. Hij wil het slachtoffer ondersteunen, maar zit tegelijkertijd met zijn eigen emoties.

Vaak heeft de partner het gevoel dat hij met zijn problemen nergens terecht kan; niet bij zijn partner, want zijn problemen halen het immers niet bij die van het slachtoffer; niet bij zijn eigen omgeving, want dat ervaart hij als zwakheid of als verraad aan zijn partner.

Dit kan tot ernstige relatie problemen leiden. Overigens zie je dergelijke problemen ook bij familieleden of intieme vrienden, zeker als ze zich erg betrokken voelen bij het slachtoffer.

Partners van slachtoffers van seksueel geweld vormen een heel verschillende groep. Zij hebben met elkaar gemeen dat ze een relatie hebben met iemand die als kind seksueel misbruikt is, die is aangerand of verkracht of die op het werk seksueel lastig gevallen is.

Partner en slachtoffer kunnen een hetero- of een homopaar vormen. De man wiens vriend als jonge jongen in de prostitutie verzeild is geraakt, de vrouw wiens man als kind seksueel misbruikt is of de man wiens vrouw is aangerand, ze horen allemaal tot deze groep.

De meeste partners zijn mannen die een relatie hebben met een vrouwelijk slachtoffer. Een slachtoffer van seksueel geweld moet veel verwerken. Maar het geweld schokt ook de partner. Het maakt de partner misschien woedend, angstig of verdrietig: ook hij voelt de pijn.

Soms heeft hij moeite om die gevoelens te uiten of projecteert hij ze op zijn partner, hij gaat ervan uit dat die zich net zo voelt. Vaak maakt hij zichzelf verwijten: ‘had ik maar....' en heeft hij de neiging om zijn partner te veel te beschermen.

Hij gaat daarin vaak verder dan dat de partner wil en cijfert zichzelf volkomen weg om het de partner naar de zin te maken. Op den duur voelt dit echter als ‘inleveren', wat ruzie kan opleveren en waardoor hij zich minderwaardig gaat voelen. Soms overschaduwt woede tegen de pleger alle andere gevoelens. De woede kan ook gericht zijn op het slachtoffer: ‘Je had toch weg kunnen gaan'.


Veel partners raken teleurgesteld in de relatie en twijfelen aan het slachtoffer: ‘Wilde ze het echt niet zelf?' De gebeurtenis confronteert hen met hun eigen vooroordelen en vaak voelen ze zich daar dan weer schuldig over. Dikwijls ontstaan er ook problemen op seksueel gebied.

Veel partners zijn geneigd om het slachtoffer niet te liefkozen uit angst te kwetsen. Vaak is dat terecht en vindt het slachtoffer het, zeker na een aanranding of verkrachting, een tijd lang afschuwelijk om te vrijen of is ze er heel bang voor. Bij een partner kan dit weer schaamte oproepen over zijn eigen seksuele verlangens.

Maar als de partner terughoudend is, kan het slachtoffer ook weer het gevoel krijgen afgewezen te worden, waardoor deze zich nog meer schaamt over het seksueel geweld. Lang niet alle relaties zijn tegen alle emotionele druk bestand. Een ervaring met seksueel geweld bij een van de partners kan de relatie enorm onder druk zetten. Beide partners raken overspoeld door emoties.

Seks, intimiteit en vertrouwen zijn niet meer zo vanzelfsprekend binnen de relatie als ze eens waren. Het vraagt veel inzet en openheid van beide partners om hier samen uit te komen. Ze moeten kunnen praten over wat hun dwars zit, maar ook goed kunnen luisteren.

De gebeurtenis op seksueel gebied speelt vaak in vele aspecten van de relatie een rol. Met name problemen op het gebied van seksualiteit komen veelvuldig voor, terwijl de rol van de man bij de verwerking een cruciale rol kan spelen. De partner krijgt na het slachtoffer namelijk het meest te maken met de gevolgen van het seksuele geweld wat heeft plaats gevonden. Er zijn een aantal belangrijke zaken die voor de partners een rol spelen.

In de eerste plaats is er de eigen angst, pijn en verdriet over de gebeurtenis door identificatie met het slachtoffer. Daarnaast is er zelfverwijt: de partner vindt dat hij iets had moeten doen om het te voorkomen. Hieruit komt de neiging voort bescherming te bieden: het gaat hier lang niet altijd om een behoefte van het slachtoffer, maar om compensatie van het zelfverwijt.

Veel partners gaan ver in de zorg die ze bieden, zo ver dat het als een molensteen om hun nek kan worden. Er is sprake van woede en wraakgevoelens ten opzichte van de pleger. Wanneer de pleger een familielid is van het slachtoffer waar al of geen contact mee onderhouden wordt, is dit nog lastiger om mee om te gaan.